Opinia Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie zmiany nazwy ulicy 30 Stycznia w Świebodzinie

Zgodnie z ustawą "dekomunizacyjną" - nazwy ulic, mostów i placów nadawane przez jednostki samorządu terytorialnego nie mogą upamiętniać osób, organizacji, wydarzeń lub dat symbolizujących komunizm lub inny ustrój totalitarny. Wg opinii IPN-u, nazwa ulicy 30 Stycznia w Świebodzinie powinna być zmieniona.

W celu zweryfikowania nazwy ulicy, wniosek do IPN-u w imieniu Komitetu Społecznego ws. nadania nowych nazw ulic w Świebodzinie złożył radny Krzysztof Warcholik.

W ocenie Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN, nazwa ulicy 30 Stycznia (1945r.) powinna zostać zmieniona, o ile uchwała nadająca obecną nazwę odnosi się do faktu wkroczenia Armii Czerwonej do Świebodzina.

W uzasadnieniu IPN czytamy:

Nazwa 30 Stycznia (1945 r.) jest upamiętnieniem faktu zajęcia miasta Świebodzin przez jednostki Armii Czerwonej, co w okresie komunizmu celebrowane było jako "dzień wyzwolenia". W takiej formie nazwa ta wciąż spełnia funkcję gloryfikacji Armii Czerwonej - w zgodzie naczelnymi hasłami propagandy stalinowskiej.

Dzisiejsza wiedza historyczna i zachowane źródła w sposób oczywisty nie pozwalają traktować powyższej daty w takich kategoriach. W latach 1944-1945, wbrew nadziejom Polaków oczekujących odbudowy wolnego kraju po likwidacji okupacji niemieckiej, Armia Czerwona była siłą, która uniemożliwiła odbudowę suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej w jej przedwojennych granicach. Stała się narzędziem zniewolenia całego kraju, także na ziemiach, które zostały przyłączone do Polski po II wojnie światowej. Była także narzędziem wymuszonej przemocą, ponownej aneksji niemal połowy terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do ZSRS.

Związek Sowiecki uniemożliwił powrót władz Rzeczypospolitej Polskiej do kraju. Zbudował alternatywną strukturę państwową zdominowaną przez ludzi w pełni podporządkowanych polityce i woli Józefa Stalina. Armia Czerwona zapewniła ochronę dla realizacji wrogiej wobec Rzeczypospolitej Polskiej polityki Stalina, ukierunkowanej na pełne podporządkowanie terytorium kraju ośrodkom decyzyjnym w Moskwie oraz budowę w nim totalitarnego państwa komunistycznego. Zajęcie ziem polskich przez Armię Czerwoną zapoczątkowało zarazem nowy okres martyrologii narodu polskiego, naznaczony setkami tysięcy pomordowanych, więzionych i wysyłanych do obozów koncentracyjnych.

Armia Czerwona znaczyła swój szlak licznymi przejawami okrucieństw, gwałtu i bezprawia, dokonywanymi także w granicach przedwojennej Rzeczypospolitej. Ziemie, na które wkraczała, stawały się przedmiotem rabunku i dewastacji, realizowanych przez wyspecjalizowane oddziały sowieckie, wywożące dobra kultury, mienie ruchome i elementy infrastruktury do ZSRS.

30 stycznia 1945 r. to dla Świebodzina dzień zajęcia go przez Armię Czerwoną, podporządkowania sowieckim władzom wojskowym, połączonego z grabieżą i terrorem wobec ludności cywilnej. Dopiero w następnym czasie miasto stopniowo przechodziło w ręce polskiej administracji, co nastąpiło zresztą na skutek decyzji podjętych bez udziału władz Rzeczypospolitej Polskiej.

--
Opr. /fot. Waldemar Roszczuk / IPN BUW Po 940-20(1)/17