Sprawy z szeroko pojętej egzekucji należą do gałęzi postępowania cywilnego, aczkolwiek istnieje również egzekucja administracyjna. W odróżnieniu od egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego, egzekucja administracyjna może być wszczęta tylko przez bardzo wąski krąg podmiotów, z reguły będących organami administracyjnymi jak ZUS czy Urząd Skarbowy.
W niniejszym artykule omówię kilka kwestii związanych z egzekucją sądową, a więc prowadzoną przez komornika sądowego.
Pozytywne rozstrzygnięcie sądu w sprawie np. o świadczenie pieniężne na rzecz strony wygrywającej proces jest z reguły początkiem drogi do uzyskania przez nią zaspokojenia żądania przedstawionego w pozwie.
Jeżeli przeciwnik procesowy nie złożył środków zaskarżenia i wyrok uprawomocnił się, a pomimo tego wyrok nie jest wykonywany, musimy skierować sprawę do komornika sądowego. Zanim to jednak uczynimy, musimy uzyskać tytuł wykonawczy.
Zgodnie z przyjętą terminologią prawomocne orzeczenie sądu, stanowi tytuł egzekucyjny, który nie może być jeszcze podstawą postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika. Przepisy kpc za podstawę egzekucji uznają tytuł wykonawczy, za który uważa się tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Dlatego też wierzyciel powinien po uprawomocnieniu się wyroku wystąpić do sądu z wnioskiem o nadanie wyrokowi klauzuli wykonalności. Wniosek podlega opłacie w wysokości 6 zł.
Sądem właściwym w tych sprawach jest zgodnie z art. 781 § 1 kpc sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego. Klauzula wykonalności jest postanowieniem sądu, wydawanym w składzie jednoosobowym.
W praktyce zaopatrzenie wyroku w klauzulę wykonalności polega na przybiciu na odpisie wyroku stosownej pieczęci ze złożonym przez sędziego podpisem. Procedura cywilna przewiduje możliwość nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności z urzędu w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu.
Warto pamiętać, że w przypadku nakazów zapłaty, nie musimy występować z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności, gdyż sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po ich uprawomocnieniu się. W tym jednak przypadku należy wystąpić o doręczenie nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, albowiem sąd nie doręcza takich nakazów z urzędu.
Klauzula wykonalności zawiera stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznacza jej zakres. Jeżeli tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu (np. wyrok, nakaz zapłaty), klauzulę umieszcza się na odpisie orzeczenia, czyniąc wzmiankę o jej wydaniu na oryginale orzeczenia. W innych wypadkach klauzulę umieszcza się na tytule egzekucyjnym przedstawionym przez strony.
Mając już taki tytuł wykonawczy można przystąpić do dalszych czynności, tj. wystąpić do komornika z wnioskiem o wszczęcie egzekucji.
Najogólniej rzecz ujmując wniosek egzekucyjny to pismo w które powinno zawierać dane wierzyciela i dłużnika, oznaczenie tytułu wykonawczego, żądaną sumę pieniężną lub inne dochodzone świadczenie, sposób prowadzenia egzekucji i podpis wierzyciela.
Do wniosku koniecznie należy dołączyć tytuł wykonawczy w oryginale. W postępowaniu egzekucyjnym osobę dochodzącą swoich praw określa się jako wierzyciela a osobę zobowiązaną jako dłużnika.
Warto pamiętać, że pismo zawierające wniosek o wszczęcie egzekucji nie podlega żadnym opłatom i powinno być skierowane do komornika właściwego w okręgu sądu rejonowego na obszarze którego egzekucja ma być prowadzona. O wszczęciu egzekucji komornik zawiadamia zarówno wierzyciela jak i dłużnika, przystępując do czynności egzekucyjnych.
Mariusz Gontarek - Radca prawny 
