GAZETA Świebodzińska

Menu witryny

Historia regionu

Ciekawostki

E - administracja

W skrócie...

Przegląd - inne media

Popularne

Logowanie

Patronaty medialne

Elitarny Klub Ucznia - portal promujący rozwój dzieci i młodzieży

Fundacja Wolnego i Otwartego Oprogramowania

Wolne i Otwarte Oprogramowanie w Szkole - Linux dla szkół

JaAlergik.pl - Wideoportal dla alergików

Strona główna

Zdrowie i uroda

Kilka słów o... otyłości

środa, 11 lipca 2007, godz. 20:01

Otyłość jest powszechną w naszym społeczeństwie patologią sprzyjającą rozwojowi takich chorób jak na przykład: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, kamica pęcherzyka żółciowego czy zmiany zwyrodnieniowe układu kostno- stawowego. Otyłość spowodowana jest nadmiernym gromadzeniem tłuszczu w organizmie. Uwarunkowane jest to czynnikami genetycznymi, na które nie mamy wpływu oraz czynnikami środowiskowymi, które możemy i powinniśmy odpowiednio modyfikować.

Głównymi czynnikami środowiskowymi są: spożywanie żywności przekraczające zapotrzebowanie organizmu (innymi słowy objadanie się ponad miarę) oraz zbyt mała aktywność fizyczna (siedzący tryb życia, brak sportu).

Statystyki dowodzą, że większość osób dorosłych otyłych miało nadwagę już we wczesnych latach życia. Dzieciństwo jest tym okresem, w którym komórki tłuszczowe rozwijają się a przekarmianie powoduje, że ich ilość jest większa, niż u dzieci żywionych prawidłowo. Kuracje odchudzające z reguły prowadzą do zmniejszenia objętości komórek tłuszczowych, ale nie ich liczby. Dlatego właśnie tak trudno zrzucić zbędne kilogramy utrzymujące się od wieku dziecięcego, choć jest to oczywiście możliwe.

Idealna waga - BMI

Otyłość szkodzi zdrowiu, dlatego tak istotne jest utrzymywanie prawidłowej wagi ciała.

Jaka powinna być ta idealna waga, do której powinniśmy dążyć? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa, gdyż idealna waga jest inna dla każdego z nas. Zależy to od typu naszej budowy, od wzrostu, płci, a także wieku i trybu życia.

Ostatnim pomysłem naukowców, który jest obecnie używany w praktyce, jest wskaźnik BMI czyli Body Mass Index. Dzięki wskaźnikowi BMI możemy się zorientować, czy ważymy za dużo, za mało czy w sam raz. Obliczamy go dzieląc wagę podaną w kilogramach przez kwadrat wzrostu wyrażony w metrach.

Posłużymy się przykładem osoby ważącej 79 kilogramów, która ma 180 cm wzrostu. W tym przypadku kwadrat wzrostu wynosi 1,80 x 1,80 czyli 3,24. Aby wyliczyć BMI dzielimy wagę czyli 79 przez kwadrat wzrostu czyli 3,24 i otrzymujemy wynik około 24,4. W tym przypadku świadczy on o prawidłowej wadze, bo mieści się między 20 a 25. Wskaźnik BMI przekroczy 25 to mamy do czynienia z nadwagą, a otyłość - to BMI powyżej 30. Wreszcie w przypadku osób bardzo otyłych wskaźnik BMI przekracza 40. Tak sprecyzowane wartości liczbowe pomagają ustalić schematy postępowania u poszczególnych osób.

BMI poniżej 20 świadczy o niedowadze, która łączy się z częstszym występowaniem osteoporozy, a u kobiet - poronień i przedwczesnych porodów.

BMI między 20-25 oznacza idealną, prawidłową wagę, która statystycznie oznacza najdłuższe życie i najniższą zapadalność na większość chorób, a szczególnie na nowotwory i choroby układu krążenia.

BMI powyżej 25 oznacza występowanie nadwagi i jest sygnałem alarmowym, że powinniśmy zacząć liczyć kalorie i postarać się ograniczać posiłki w taki sposób, aby dzienny deficyt kalorii wynosił 400 kcal.

Istotne jest też wprowadzenie ćwiczeń fizycznych, gdyż redukcję wagi najłatwiej i najzdrowiej uzyskać stosując jednocześnie odpowiednią dietę ze zwiększoną aktywnością fizyczną

BMI powyżej 30 oznacza występowanie otyłości i wymaga zdecydowanych działań - najlepiej pod opieką specjalisty od dietetyki i gimnastyki, aby stopniowo redukować wagę do wartości prawidłowych. Jeżeli osoba jest otyła ze wskaźnikiem BMI pomiędzy 30 a 40, to deficyt kaloryczny powinien wynosić około 1000kcal. Wskazana jest w tym przypadku pomoc lekarska i zastosowanie dodatkowych preparatów - najlepiej roślinnych. Ćwiczenia fizyczne powinny odbywać się jedynie pod fachowym nadzorem, gdyż stanowią zbyt duże zagrożenia dla osoby obciążonej otyłością.

BMI powyżej 40 oznacza bardzo dużą otyłość. Osoby te wymagają szczególnej opieki - specjalistycznej pomocy lekarskiej, drastycznej diety, silnych leków farmakologicznych, a nawet zabiegów chirurgicznych. Polegają one z reguły na usunięciu fragmentu jelit lub żołądka i mogą być jedyną szansą na uratowanie życia pacjenta.

Nie tylko BMI

Nie tylko BMI informuje czy mamy nadwagę. Można to też sprawdzić inaczej :

1. Mierzymy centymetrem obwód talii i bioder i dzielimy oba wyniki przez siebie np. osoba mająca 75 cm w pasie i 96 cm w biodrach otrzyma wynik 0,78 mieszczący się w granicach prawidłowych czyli między 0,64 -0,85.
2. Obliczamy wg. Wzoru Broca

waga normalna = wzrost w cm - 100

waga idealna = waga normalna - 15% dla kobiet (- 10% dla mężczyzn).

Typy otyłości

Wyróżniamy dwa typy otyłości:

Typu “gruszki”- charakterystyczna dla kobiet; tłuszcz rozmieszczony jest głównie na udach i pośladkach. Otyłość “udowo- pośladkowa” nie jest tak niebezpieczna, ale za to trudniejsza do wyleczenia. Tkanka tłuszczowa rozmieszczona na udach i pośladkach stanowi magazyn energetyczny wykorzystywany przez organizm kobiety w okresie karmienia piersią. Sama też ciąża sprzyja odkładaniu się tłuszczu w tych właśnie okolicach. Jeżeli więc kobieta nadmiernie przytyje w czasie ciąży i potem na przykład karmi dziecko butelką, to nagromadzone zasoby tkanki tłuszczowej pozostają.

Typu “jabłka”- charakterystyczna dla mężczyzn; tłuszcz lokuje się głównie na brzuchu.

Otyłość typu brzusznego może występować także u kobiet, a “udowo-pośladkowa” u mężczyzn, są to jednak przypadki dość rzadkie.

Szczególnie niebezpieczna jest otyłość brzuszna, ponieważ niesie ze sobą większe ryzyko wystąpienia powikłań sercowo- naczyniowych. Jest to związane z miażdżycą i nadciśnieniem tętniczym, które u osób z nadwagą są często spotykane. Ludzie otyli mają często podwyższone poziomy cholesterolu frakcji LDL (“zły” cholesterol), a obniżone frakcji HDL (“dobry cholesterol”), wysokie stężenia trójglicerydów i wzmożoną krzepliwość krwi. Wszystko to sprzyja rozwojowi miażdżycy naczyń krwionośnych. Mają oni także wyższe poziomy glukozy we krwi, co w konsekwencji grozi rozwinięciem się cukrzycy.

Ćwiczenia fizyczne

Najbardziej efektywna metoda leczenia otyłości to połączenie diety dostosowanej do stanu zdrowia ze zwiększoną aktywnością fizyczną.

Odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne są szczególnie zalecane dla wszystkich osób prowadzących siedzący tryb życia.

Ludzie młodzi i w średnim wieku, którzy są w dobrej kondycji fizycznej mogą podjąć 20-30 minutowe ćwiczenia tlenowe 4-5 razy w tygodniu. Przykładami zalecanej tlenowej aktywności są spacery, marsze, biegi, jazda na rowerze, pływanie itp.

Dla osób, które nie podejmowały fizycznego wysiłku w okresie ostatnich kilku miesięcy oraz dla pacjentów ze znanymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego oraz w wieku powyżej 40 lat, początkowy trening powinien być bardzo łagodny jak np. 10 minutowy spacer codziennie.

Pacjentom z grupy wysokiego ryzyka, z rozpoznaną chorobą układu sercowo-naczyniowego, należy indywidualnie i dokładnie zaplanować wysiłek, uwzględniając stan chorego i przyjmowane leki.

Zajęcia domowe

Szczupła sylwetka to wynik równowagi między kaloriami spożytymi i spalonymi, dlatego sprzymierzeńcem odchudzania jest wzmożona aktywność fizyczna dzięki której wykorzystujemy więcej kalorii. Gimnastyka pomoże spalić zbędny tłuszcz, ale także zwykłe czynności domowe ułatwiają pozbycie się nadwagi.

Pracując godzinę tracisz :

105 kcal gotując,

120 kcal prasując

150 kcal zaścielając łóżka,

200 kcal zmywając naczynia,

250 kcal myjąc podłogi,

300 kcal robiąc zakupy,

300 kcal myjąc okna.

Porady ogólne

Aby walka z otyłością była bardziej efektywna należy wystrzegać się:

podjadania między posiłkami,

zbyt szybkiego jedzenia,

głodzenia się w ciągu dnia i objadania wieczorem,

słodzonych napojów, soków, piwa,

dodawania wysokokalorycznych sosów do dietetycznych sałatek, warzyw czy innych potraw,

jedzenia z innych przyczyn niż zaspokajanie głodu jak np. z nudów, dla towarzystwa, ze zdenerwowania lub frustracji, dla świętego spokoju (w przypadkach gdy bliscy namawiają do jedzenia) itp.

Aby zachować szczupłą sylwetkę należy jak najwięcej:

jeść warzyw i owoców,

wypijać wody mineralnej ,

zredukować sól, cukier, białą mąkę,

gotować posiłki na parze,

gimnastykować się,

śmiać się.

Nieprawidłowo prowadzona kuracja odchudzająca grozi wystąpieniem tzw. efektu jojo. Polega on na tym, że u osoby odchudzającej się następuje przyrost masy ciała, a nie jej spadek. Dzieje się tak w przypadkach, gdy okresy diety są przeplatane okresami wysokiego spożycia. W czasie stosowania diety niskokalorycznej organizm reaguje obniżeniem podstawowej przemiany materii, natomiast po zaprzestaniu diety i powrocie do nadmiernego spożycia podstawowa przemiana materii nie wzrasta do poziomu sprzed odchudzania. Rezultat jest taki, że osoba odchudzająca się w ten sposób tyje, a kolejne diety niskokaloryczne są coraz mniej skuteczne.

Diety

Pamiętaj!

Diety “cud” są według doniesień naukowców jedną z przyczyn systematycznego przyrostu kilogramów! Nieprawidłowo prowadzona kuracja odchudzająca grozi wystąpieniem tzw. efektu jojo. Polega on na tym, że u osoby odchudzającej się następuje przyrost masy ciała, a nie jej spadek. Dzieje się tak w przypadkach, gdy okresy diety są przeplatane okresami wysokiego spożycia. W czasie stosowania diety niskokalorycznej organizm reaguje obniżeniem podstawowej przemiany materii, natomiast po zaprzestaniu diety i powrocie do nadmiernego spożycia podstawowa przemiana materii nie wzrasta do poziomu sprzed odchudzania. Rezultat jest taki, że osoba odchudzająca się w ten sposób tyje, a kolejne diety niskokaloryczne są coraz mniej skuteczne.

Niektórzy z nas tyją, bo mają różne zaburzania metaboliczne, ale zdecydowana większość zawdzięcza swoje krągłe kształty zbyt obfitym posiłkom.

Najbardziej korzystne sposoby walki z otyłością polegają na zastosowaniu zrównoważonej , a więc zawierającej odpowiednią ilość tłuszczu, węglowodanów i białek, diety o zmniejszonej kaloryczności połączonej ze zwiększoną aktywnością fizyczną.

Diety redukujące

Nadwaga bierze się z dodatniego bilansu energetycznego czyli większej podaży kalorii nad zapotrzebowaniem czyli wszystko co za dużo zamienia się w niepotrzebny tłuszczyk.

Kobietom między 18 a 35 rokiem życia wystarcza dziennie przeciętnie 2100 kcal, a te, które mają od 35 do 55 lat, powinny dziennie zjadać posiłki, których wartość kaloryczna nie przekracza 1900 kcal.

Mężczyznom w zależności od wieku i wykonywanej pracy zaleca się dziennie odpowiednio więcej kalorii - najczęściej od 2600 do 3400.

W większości przypadków umiarkowanej i znacznej otyłości wystarczy więc zalecenie diety redukującej czyli zawierającej mniej kalorii niż wynosi dzienne zapotrzebowanie. Najwłaściwsza jest dieta od 800 do 1400 kcal, która pozwoli na stopniowy spadek wagi - od 3 do 5kg miesięcznie.

Stosując diety niskokaloryczne tracimy tłuszcz i płyny, ale istnieje tez ryzyko zmniejszania się masy mięśni, czemu można zapobiec odpowiednimi ćwiczeniami fizycznymi. Czasami należy też taką dłużej trwającą dietę wzbogacić odpowiednimi preparatami witaminowymi.

Dieta sztuczna

Dieta sztuczna to podawanie pożywienia przyrządzanego ze specjalnie przygotowywanych preparatów, które zastępują pokarm i charakteryzują się niską kalorycznością. Mimo znacznego postępu w produkcji tego typu specyfików nie zaleca się ich jako popularnej metody na redukcję wagi, gdyż jako syntetyczny produkt są zaprzeczeniem zasad zdrowego odżywiania.

Psychoterapia

Szczegółowa analiza zachowań i emocji związanych z żywieniem może pomóc pacjentowi w walce z otyłością. Jedzenia nie można traktować jako metody na ukojenie codziennych kłopotów, złego nastroju czy wręcz depresji.

Odchudzanie - kroki

Odchudzanie jest sztuką do której trzeba się zabrać mądrze i rozsądnie - tak aby było skuteczne, służyło zdrowiu i kosztowało nas najmniej wyrzeczeń.

A oto porady krok po kroku jak się do tego zabrać :

1. podejmij decyzję o odchudzaniu bez przesuwania daty
2. poznaj zasady dietetyki
3. przemyśl decyzję jeszcze raz
4. zapomnij o dietach cud
5. zaopatrz się w zapas warzyw i owoców, a pozbądź się słodyczy
6. unikaj towarzyskich biesiad
7. wypełnij cały dzień różnymi zadaniami
8. wybierz i uprawiaj ulubiony rodzaj ćwiczeń - gimnastyka, jazda na rolkach, rowerze, hulajnodze, pływanie, długie spacery, tenis itp.
9. myśl o sobie pozytywnie
10. unikaj stresów
11. nakładaj od razu całą porcję na niezbyt duży talerz
12. waż się raz w tygodniu
13. omijaj pachnące piekarnie, restauracyjki czy pizzerie
14. nie zrażaj się brakiem szybkich efektów
15. skrupulatnie zapisuj dzienny jadłospis
16. nie podjadaj przy oglądaniu telewizji
17. zrób sobie prezent za każdy stracony kilogram
18. myśl o diecie jako sposobie na zdrowie
19. zamień słowo “dieta” na “zdrowe odżywianie”
20. gdy osiągniesz sukces - nie zepsuj go!

Bezpieczne “podjadacze”

Aby schudnąć lub utrzymać prawidłową wagę ciała należy unikać podjadania między posiłkami. Te szczególnie tuczące przekąski to chipsy, cukierki, czekoladki, ciasteczka i orzechy - solone lub prażone w cukrze.

Natomiast bezpieczne i polecane “podjadacze” to np.